[ Następny rozdział ] [ Poprzedni rozdział ] [ Spis treści ]

2. Definicje

Co to jest: ...?

2.1 Internet

RFC 1462 Internet został zdefiniowany jako:

Nie jest to więc, jakby niektórzy chcieli ,,taka ikonka na pulpicie'' ani też żadna z dominujących w danej chwili usług sieciowych.

Dla niektórych jest to potworna wizja porozumiewania się ludzi za pośrednictwem maszyn. Dla innych jest to przedsionek infostrady, czy ogólniej mówiąc społeczeństwa informacyjnego.

Patrz też:

2.2 Intranet

Jest próbą zastosowania technologii internetowych z poziomu prezentacji i aplikacji (czyli przede wszystkim HTTP/HTML, poczty elektronicznej i Usenet news) do sieci lokalnych i firmowych. Sieci intranetowe wspomagane są przez indeksy dokumentów i usługi wyszukiwawcze pozwalające na tworzenie firmowej ,,bazy wiedzy''. (Ma to związek koncepcją odchudzenia stacji roboczych do wszechstronnie zorientowanego (przeglądarka, edytor, poczta) acz odchudzonego klienta i związanym z tym pomysłem na obniżanie kosztów).

Patrz też:

2.3 Infostrada

Jest to jedna z nazw utopii (programu społecznego, ideologii) nazywanej też czasem społeczeństwem informacyjnym, głoszącej że podstawowym towarem staje się wiedza i dostęp do niej. W tak sformułowany program społeczny doskonale wpisuje się Internet (w swej warstwie aplikacyjnej) będąc jednym z możliwych mediów przekazu.

Patrz też:

2.4 WWW

WWW (World Wide Web) , zwana inaczej Pajęczyną, Webem jest hipertekstowym, multimedialnym, sieciowym, opartym na TCP/IP systemem informacyjnym.

Patrz też:

2.5 HTML 

From: Ziemek Borowski <ziembor@ziembor.waw.pl>
Date: Mon Jul 21 13:02:10 MET DST 1997
HTML czyli Hypertext Markup Language jest napisanym w SGML hipertekstowym językiem kodowania dokumentów. Od roku 1990 (gdy został zaprojektowany przez Tima Berners-Lee w CERN http://www.cern.ch/CERN/WorldWideWeb/WWWandCERN.html ) w celu szybszej i łatwiejszej wymiany dokumentów przeszedł długą i krętą drogę od prostego (w praktyce zawierającego kilkanaście wyrażeń) języka znakowania ZNACZEŃ dokumentów do języka (dla niektórych) opisu strony. Podstawowe założenia przyświecające powstaniu i rozwijaniu języka:

Patrz też:

2.6 SGML 

Date: Sat Oct 21 23:53:24 MET DST 1996
From: Grzegorz Staniak <GSTANIAK@golem.umcs.lublin.pl>
From: ziembor@qdnet.pl
Subject: SGML
SGML czyli Standard Generalized Markup Language jest metajęzykiem - opisanym w międzynarodowym standardzie (ISO 8879:1986) służącym do projektowania opisu dokumentów według określonego zapotrzebowania informacyjnego z użyciem dowolnie dobranego zestawu znaczników i ich składni.

Dokument SGML składa się z kilku części:

W wielu wypadkach deklarację stosuje się domyślną, a zamiast całego DTD umieszcza się Formal Public Indentifier (rozwiązywany zwykle przez parsery na właściwie DTD przy pomocy pliku catalog zawierającego zbiór dopuszczalnych deklaracji wraz z odsyłaczami do poszczególnych plików). Przy czym istnieje rozróżnienie na identyfikatory publiczne: <!DOCTYPE PUBLIC HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 3.2//EN"> czyli zarejestrowane i systemowe np.: <!doctype linuxdoc system> tworzone ad hoc.

Parser SGML (jak sama nazwa wskazuje) jest programem analizującym składnię dokumentu i to (jeśli mowa o tzw. validating parsers ) nie tylko samą jednorazową dawkę informacji ale również deklarację SGML i DTD (wraz z jego składnią). Wyjście z parsera ( ESIS, czyli Element Structure Information Set ) może stanowić podstawę konwersji czy jakiejkolwiek obróbki dokumentu (łącznie z (re)formatowaniem, przy wykorzystaniu arkuszy stylistycznych DSSSL ).

Patrz też:

2.7 HTTP

HTTP czyli Hypertext Transfer Protocol jest protokołem typu klient-serwer warstwy aplikacyjnej (działającym w oparciu o protokół TCP) służącym do pobierania (i przy użyciu niektórych (w pełni realizujących standard) serwerów dostarczania) dokumentów hipertekstowych (najczęściej w postaci HTML) a także zbiorów binarnych takich jak programy albo dokumenty pochodzące ze specjalizowanych edytorów tekstów.

Procedura nawiązywania połączenia przebiega następująco:

(Chyba wszystkie serwery pozwalają zmieniać zawartość pól (stron) wyświetlanych w wypadku błędów.)

Patrz też:

2.8 URI, URL, URN 

Date: Sun Jun 29 14:49:21 MET DST 1997
From: Ziemek Borowski <ziemek@ziembor.waw.pl>
From: Piotr Tęczyński <pteczyn@hum.amu.edu.pl>
From: Marcin 'Chomik' Nowak <chomik@piast.t19.ds.pwr.wroc.pl>
Subject: URL
W sieci (zwłaszcza przekształcającej się z systemu menu (Gopher) do heterogenicznego hipertekstu), zaistniała potrzeba jednoznacznego identyfikowania zasobów. Wychodzą temu naprzeciw rozmaitej mocy ,,uniwersalne wskaźniki'' (choć wymieniam je muszę przyznać, że nie do końca rozumiem czym się różnią ;-() : Tutaj bliżej omówię jedynie URL.

URL składa się ze nazwy schematu i części dopełniającej (właściwego adresu): URL == <scheme>:<scheme-specific-part>

Czyli URL składa się ze schematu, nazwy protokołu (a właściwie odpowiedniego mnemonika) oraz z części specyficznej dla danego schematu. Przy czym tę część charakterystyczną można rozbić na następujące części:

czyli: 
protokół://użytkownik:hasło@host:nr_portu/ścieżka;parametr_obiektu?zapytanie#węzeł

W nazwie usługi (schemacie) mogą być użyte litery łacińskie {a-z}, cyfry, znak plusa (+), kropki (.) i przeniesienia (-). Przy czym program powinien dokonywać translacji z napisu wielkimi literami do małych. Widać więc, że w bezpośrednio w URLu mogą być użyte jedynie znaki ze alfanumeryczne z zestawu ASCII (dostępność wprowadzania) (czyli {a-Z}{0-9} a także znaki "+", "&", (wykorzystywane przez CGI) "-" i "%" służący do zapisywania potrzebnych znaków w notacji szesnastkowej np. %7E znaczy ~ czyli tyldę stosowaną często jako skrót dla kont użytkowników).

Dostępne usługi opatrzone są następującymi mnemonikami:

Adres komputera może być podany tak przy użyciu nazwy zdefiniowanej w DNS jak i jako numer IP. Numer portu o ile standardowy czyli opisany w odpowiednim RFC - STD 2 może być pominięty. Ścieżka dostępu do pliku może kończyć się na nazwie katalogu (o ile w katalogu tym jest (zdefiniowany w ustawieniach serwera) plik ,,domyślny'' zwykle o nazwie: jednak wtedy (aby nieco przyśpieszyć operacje - podwójne odwoływanie się serwera najpierw do pliku, a potem do katalogu, wraz z generowanie przez serwer odpowiedzi o numerze np. 301 czyli Moved permanently nie rozpoznawanej przez niektóre przeglądarki). warto zakończyć ścieżkę znakiem / (tzw. slash, ciach).

Patrz też:

2.9 CGI

CGI czyli Common Gateway Interface jest specyfikacją ( API - Aplication Program Interface ) umożliwiającą komunikację przeglądarki z programami uruchamianymi przez serwer. Początkowo tworzona przez zespół z NCSA, nie doczekała się opisu jeszcze opisu w RFC.

W tej chwili będąc nieoficjalnym standardem (pochodzącym z NSCA HTTPd, a implementowanym przez większość dostępnych serwerów (nawet tych nie Unixowych w postaci tzw. WinCGI)) jest powoli wypierana przez rozmaite specyfikacje programistyczne poszczególnych serwerów (firm produkujących) takie jak NetscapeAPI, MS IIS API, czy Apache CGI/PHF

Patrz też:

2.10 VRML

VRML czyli Vitual Reality Modeling Language jest to, wykorzystujący niektóre mechanizmy WWW (takie jak httpd, czy URL), język opisu scen trójwymiarowych oparty na formacie Open Inventor stworzonym przez Silicon Graphics. Niektórzy wiążą z nim duże nadzieje, uważając że przekaz graficzny jest łatwiej przyswajalny, ale (przynajmniej dla mnie) poziom skomplikowania języka, wielkość plików (i brak wyobraźni plastycznej) powodują, że jest to raczej przyszłość niż teraźniejszość.

Patrz też:

2.11 Java

Java jest obiektowym językiem programowania stworzonym przez Sun INC. (zespół pod kierunkiem Jamesa Goslinga) do sterowania urządzeniami elektronicznymi (,,niekomputerowymi''). Jednym z podstawowych założeń projektu było stworzenie przenośnego kodu, nie wymagającego powtórnej rekompilacji, przy zmianie architektury maszyny na której program ma działać. Powstała w ten sposób tzw. wirtualna maszyny JAVA`y - czyli sztuczne środowisko, w jakim działają programy, jest (powinien być) niezależna od platformy systemowej, stosowanego systemu operacyjnego). Dzięki przenośności, względnej prostocie, oraz oczywiście promocji ze strony Suna (np. darmowa przeglądarka WWW HotJava) zyskał sobie dość powszechny odzew. Pomimo krótkiego cyklu rozwojowego języka (rozpoczęcie realizacji projektu ,,Green'' to kwiecień 1991, zaś światowa premiera Java`y i HotJava to maj 1995 r.) jest wykorzystywana do wielu różnych zastosowań: począwszy od prostych appletów (czyli krótkich programików realizujących pojedyńcze zadania - zazwyczaj zagnieżdżone w HTMLu) przewijających tekst u dołu strony, poprzez stosowanie jako interface do baz danych (poprzez Java DataBase Conetivity) , do potężnych aplikacji takich jak Corel Office for Java. http://officeforjava.corel.com/

Patrz też:

2.12 JavaScript

JavaScript (primo voto: Mocha ze stajni Netscape Communication http://home.netscape.com/ ) jest prostym językiem podobnym do MS http://www.microsoft.com/ VisualBasica, i interpretowanym bezpośrednio prze przeglądarkę WWW. Teoretycznie zyskał akceptację Suna, jednak AFAIK ma tyle wspólnego z JAVą co pierwsze cztery literki w nazwie ;-))).

Patrz też:

2.13 ActiveX

Jest wymyśloną przez NetManage http://www.netmanage.com/ a usilnie promowaną przez MicroSoft http://www.microsoft.com/activeplatform/default.asp technologią pozwalająca na stosowanie obiektów OLE w zastosowaniach sieciowych. Wywodzi się od ,,dynamicznej wymiany danych'' w MS Windows, poprzez OLE 1.0 i 2.0, komponenty VBX (16-bitowe w VisualBasic) przekształcone na 32 bity OCX. A handlowa nazwa OCX to właśnie ActiveX. Ale ponieważ:

nie należy używać.

Patrz też:

2.14 SSI

SSI czyli Serwer Side Include

Jest prostym mechanizmem dynamicznego tworzenia dokumentów opracowanym (jak wiele innych, istotnych w pajęczynie technologii) w NSCA. Pozwala m.in. na:

Wszystkie zlecenia dla dokumentów składanych przez serwer znajdują się w komentarzu SGMLa, tak więc w wypadku błędnego wykonania zlecenia, pozostaje nam puste miejsce. Serwer Apache http://sunsite.icm.edu.pl/pub/www/apache/ w wersji 1.2.0 znacznie rozszerza składnię SSI, wprowadzając m.in. polecenia warunkowe (if, else, endif).

Patrz też:

2.15 SSL, S-HTTP, Shen (z CERN) 

Subject:  Sposoby bezpiecznego przesyłu danych 
From:     Paweł Krawczyk <kravietz@tau.ceti.com.pl>
Date:     Sun Jun 15 16:01:19 MET DST 1997
SSL (Secure Socket Layer) patrz: Sekcja: Bezpieczeństwo: SSL

2.16 ONE i plug-in

ONE czyli Open Network Environment Netscape jest technologią (środowiskiem programistycznym) pozwalającą łatwiejsze i szybsze tworzenie dynamicznych, wieloplatformowych aplikacji sieciowych. W swoich dokumentach NC pisze o tym, że bazują na ,,otwartych, publicznych standardach dostępnych na każdą platformę''. (Jeśli to są standardy internetu, to zazwyczaj dość pokracznie interpretowane... - jak choćby rozmaite ,,extentions'' HTMLa).

Plug-In (wtyczka) jest technologią pozwalającą na rozszerzenie możliwości przeglądarki czytania rozmaitych formatów dokumentów - np.: Anobe PDF, CorelDraw, rysunki wektorowe, pliki różnych dziwnych ,,procesorów tekstów'', animacje.

Patrz też:

2.17 Cookie

Cookie jest mechanizmem (wymyślonym przez Netscape) przechowywania stanu klienta przy kolejnych żądaniach kierowanych do serwera. Powstała też propozycja przechowywania stanu klienta firmowana przez IETF (RFC).

Patrz też:

2.18 PERL, awk, C

Practical Extraction and Report Language czasem nazywany jest też The Pathologically Eclectic Rubbish Lister (z man perl ) jest skryptowym językiem rozwijanym przez Larrego Walla pozwalającym na łatwe, szybkie operacje na tekstach, a także (co stanowi jego przewagę nad tak wspaniałym narzędziem jakim jest awk (lub gawk )) na dostęp do wszelkich funkcji systemu. Pozwala nie tylko na rozmaite działania na dokumentach w trakcie ich przygotowywania, ale także łatwe i wydajne tworzenie programów uruchamianych przez serwer HTTPd.

AWK a zwłaszcza gawk są o wiele prostsze (a zastosowaniach typu przetwarzanie tekstów co najmniej równie wydajne). Dodatkową zaletą jest to że należy do standardowego wyposażenia Unixa, a i DOSowe implementacje są i ładne (jak na DOSa) i szybkie ;-)

C jest pięknym, głupim narzędziem... do wszystkiego, a zwłaszcza przetwarzania tekstów ;-).

Patrz też:

2.19 HyperG, HyperWave

HyperG , a także HyperWave są pomysłem na rozszerzenie możliwości HTTP o:

Patrz też:

2.20 HyTime

HyTime czyli Hypermedia/Time-based Structuring Language. jest przemysłowym, międzynarodowym (ISO/IEC 10744:1992) http://www.iso.ch/cate/d18834.html standardem dystrybucji i tworzenia dokumentów multimedialnych.

Patrz też:

2.21 DSSSL, CSS

DSSSL czyli Document Style Semantics and Specification Language jest specyfikacją służącą formatowaniu dokumentów SGML. Można w ten sposób rozdzielić ,,znaczeniowe'' ,,tagowanie'' tekstu, od projektowania jego wyglądu.

Z DSSSL wywodzi się koncepcja CSS1 czyli Cascading Style Sheets Level 1 będącego (jak dla mnie) próbą opanowania rozwoju stosowanego przez niektórych producentów ,,znakowania typograficznego'' (wielce przy tym zawodnego bo zależnego nie tylko od przeglądarki, ale i systemu operacyjnego i innych czynników) czyli np <CENTER>, <BODY BACKGROUND="red.gif"> i powrotu do HTMLa znaczeniowego. Posiada przy tym tak prostą 

nazwa_odpowiedniego_znacznika_HTML { atrybut_1: wartość, atrybut_2: wartość
/** komentarz jak z C **/}
składnię, elastyczność (np. o wiele dokładniejsze niżby to było możliwe w HTMLu pozycjonowanie elementów, możliwość automatycznego dołączania arkuszy z osobnych plików), że stanowi poważną konkurencję dla NHTMLa i innych wodotrysków.

Warto tutaj zwrócić uwagę na fakt, że prawidłowo napisany dokument HTML/SGML+CSS/DSSSL w wypadku kontaktu z przeglądarką nie używająca ,,styli'' (-ów?) powinien być w dalszym ciągu czytelny (choć może mniej kolorowy i bez nadzwyczajnych efektów, zwłaszcza w wypadku drukowania).

Patrz też:

2.22 XML

XML czyli eXtensible Markup Language jest uproszczoną specyfikacją SGMLa umożliwiającą tworzenie i dodawanie własnych znaczników do dokumentów. Nie ma na celu zastąpienia ani SGMLa ani HTML. Jest (ma być) raczej etapem pośrednim - rozszerzeniem możliwości o tworzone niemal ad hoc zestawy znaczników.

Pojawiły się już pierwsze incjatywy jego wykorzystania:

Patrz też:

2.23 Broadway

Broadway (X11R6 ver.3) jest opartą na X-Windows technologią zdalnego dostępu do aplikacji. Jest (w przeciwieństwie do poprzednich wersji X11R6) optymalizowane do pracy w warunkach niskiej przepustowości, więc możliwa jest praca zdalna w sieciach rozległych, lub przez modem.

Patrz też:

2.24 LDAP

Jest uproszczoną wersją usługi słownikowej X.500 http://x500.ICM.edu.pl/ pozwalającej lokalizować osoby, obiekty w sieci rozproszonej. Rozwijane na Uniwersytecie Michigan - UMICH http://www.umich.edu/%7Ersug/ldap/

Patrz też:

2.25 Unicode

Jest 16 bitowym (z przeciwieństwie do powszechnie dziś stosowanych 8 bitowych) systemem kodowania znaków diakrytycznych mającym umożliwić używanie w ramach jednego zestawu znaków wielu różnych zestawów. Niektóre nacje pokładają w nim duże nadzieje (nareszcie narzucony standard wybawi nas od 18 ,,standardów''), inne nie wiedzieć czemu ignorują... ;-)))) A poważnie: Unicode jest w tej chwili obecny raczej w wewnętrznych (jądrze czy jakoś tak) tablicach kodowania w Linuxie, ponoć w M$ NT, ale jeszcze na tereny pajęczyny nie wkroczyło (głównie z powodu słabej kompatybilności z innymi normami typu ASCII i pochodne).

Patrz też:

[ Następny rozdział ] [ Poprzedni rozdział ] [ Spis treści ]